ఎర్రటి రంగుతో ఆకట్టుకునే బీట్రూట్.. మన రోజువారీ ఆహారంలో సులభంగా చేర్చుకోగలిగే పోషకమైన దుంప కూరగాయ. దీనికి ముదురు ఎరుపు రంగును అందించేది ‘బెటలైన్స్‌’ అనే సహజ మొక్కల సమ్మేళనాలు. అంతేకాదు.. బీట్‌రూట్‌లో సహజ నైట్రేట్లు, ఫోలేట్‌, విటమిన్‌ సీ, విటమిన్‌ బి6, పొటాషియం, మెగ్నీషియం, ఇనుము, ఫైబర్‌ వంటి పలు పోషకాలు ఉంటాయి.
ముఖ్యంగా బీట్‌రూట్‌లోని సహజ నైట్రేట్లు శరీరంలో నైట్రిక్‌ ఆక్సైడ్‌ ఏర్పడటానికి సహాయపడవచ్చు. ఇది రక్తనాళాల విస్తరణకు, రక్తప్రసరణ మెరుగుపడటానికి తోడ్పడే అవకాశం ఉంది. కొన్ని పరిశోధనల్లో బీట్రూట్ ఆరోగ్యకరమైన రక్తపోటును కొనసాగించడంలో, వ్యాయామ సమయంలో శారీరక పనితీరుకు కొంత ప్రయోజనం కలిగించవచ్చని సూచించారు.
ఇక బీట్‌రూట్‌లో ఉండే బెటలైన్స్‌ అనే సహజ వర్ణద్రవ్యాలకు యాంటీఆక్సిడెంట్‌ లక్షణాలు ఉన్నాయి. ఇవి శరీరంలోని కణాలను ఆక్సీకరణ ఒత్తిడి నుంచి రక్షించడంలో సహాయపడవచ్చు.
విటమిన్ల విషయానికి వస్తే.. బీట్‌రూట్‌లో ఫోలేట్‌, విటమిన్‌ సీ, విటమిన్‌ బి6తో పాటు మరికొన్ని బి విటమిన్లు ఉంటాయి. ఫోలేట్‌ కణాల విభజన, కొత్త కణాల ఏర్పాటుకు అవసరం. విటమిన్‌ సీ రోగనిరోధక వ్యవస్థ సాధారణ పనితీరుకు, యాంటీఆక్సిడెంట్‌ రక్షణకు ఉపయోగపడుతుంది. విటమిన్‌ బి6 శరీరంలోని శక్తి జీవక్రియతో పాటు పలు జీవక్రియల్లో కీలక పాత్ర పోషిస్తుంది.
అలాగే బీట్‌రూట్‌లో పొటాషియం, మెగ్నీషియం, ఇనుము, మాంగనీస్‌ వంటి ఖనిజాలు కూడా ఉంటాయి. పొటాషియం కండరాలు, నరాల సాధారణ పనితీరుకు అవసరం. మెగ్నీషియం శరీరంలోని అనేక జీవక్రియల్లో పాల్గొంటుంది. ఇనుము శరీరంలో ఆక్సిజన్‌ రవాణాకు ముఖ్యమైన ఖనిజం.
అయితే బీట్‌రూట్‌లో ఇనుము ఉందని.. రక్తహీనత పూర్తిగా తగ్గిపోతుందని భావించడం మాత్రం సరైంది కాదు. రక్తహీనతకు కారణాన్ని గుర్తించి.. అవసరమైన చికిత్సను వైద్యుల సూచనల ప్రకారం తీసుకోవాలి.
బీట్‌రూట్‌లో ఉండే మరో ముఖ్యమైన పోషకం ఫైబర్‌. ఇది జీర్ణవ్యవస్థ సాధారణ పనితీరుకు సహాయపడుతుంది. మలాన్ని మృదువుగా చేసి.. మల విసర్జన సులభంగా జరగడానికి తోడ్పడుతుంది. తగినంత ఫైబర్‌ తీసుకోవడం మలబద్ధకం నివారణకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది.
అయితే ఒక్కసారిగా ఎక్కువ ఫైబర్‌ తీసుకుంటే కొంతమందిలో గ్యాస్‌, కడుపు ఉబ్బరం వంటి సమస్యలు రావచ్చు. అందుకే ఫైబర్‌ పరిమాణాన్ని క్రమంగా పెంచుతూ.. తగినంత నీరు తాగడం మంచిది.
బీట్‌రూట్‌ను తీసుకునే విధానాలు కూడా ఎన్నో ఉన్నాయి. సలాడ్‌గా, కూరగా, సూప్‌లో, స్టిర్‌-ఫ్రైగా లేదా ఇతర కూరగాయలతో కలిపి తీసుకోవచ్చు. రోస్ట్‌ లేదా బేక్‌ చేస్తే బీట్‌రూట్‌లోని సహజమైన తీపి రుచిని ఆస్వాదించవచ్చు. పరాటాలు, కట్లెట్లు వంటి వంటకాల్లో కూడా ఉపయోగించవచ్చు.
బీట్‌రూట్‌ను జ్యూస్‌గా కూడా తీసుకుంటారు. అయితే జ్యూస్‌ చేసేటప్పుడు మొత్తం బీట్‌రూట్‌ను తినడంతో పోలిస్తే ఫైబర్‌ పరిమాణం తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే సాధ్యమైనప్పుడు బీట్‌రూట్‌ను మొత్తం ఆహారంలో భాగంగా తీసుకోవడం మంచిది.
కేలరీల విషయానికి వస్తే.. సుమారు 136 గ్రాముల ముడి బీట్‌రూట్‌లో దాదాపు 58 కేలరీలు ఉంటాయి. అదే సమయంలో ఫోలేట్‌, పొటాషియం, ఫైబర్‌ వంటి పోషకాలు లభిస్తాయి. అందువల్ల తక్కువ కేలరీలతో పోషకాలను అందించే కూరగాయల్లో బీట్రూట్ కూడా ఒకటి.
ఇక చాలామందికి వచ్చే ఒక సందేహం.. బీట్రూట్ తిన్న తర్వాత మూత్రం ఎర్రగా లేదా గులాబీ రంగులో ఎందుకు కనిపిస్తుంది?
దీనిని ‘బీటూరియా’ అంటారు. బీట్‌రూట్‌లోని సహజ వర్ణద్రవ్యాల కారణంగా కొంతమందిలో మూత్రం రంగు మారవచ్చు. సాధారణంగా ఇది ప్రమాదకరమైన విషయం కాదు.
అయితే బీట్రూట్ తినకపోయినా మూత్రం ఎరుపు రంగులో కనిపిస్తే మాత్రం నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. కొన్ని సందర్భాల్లో అది మూత్రంలో రక్తం ఉండటానికి సంకేతం కావచ్చు. కాబట్టి అలాంటి పరిస్థితిలో వైద్యులను సంప్రదించి కారణాన్ని నిర్ధారించుకోవడం మంచిది.
మరో ముఖ్యమైన విషయం.. కిడ్నీలో రాళ్ల సమస్య ఉన్నవారు బీట్‌రూట్‌ను అధికంగా తీసుకోవడంలో జాగ్రత్తగా ఉండాలి. ఎందుకంటే ఇందులో సహజంగా ఆక్సలేట్లు ఉంటాయి. కొన్ని రకాల కిడ్నీ రాళ్లు ఏర్పడే అవకాశం ఉన్నవారు ఆక్సలేట్‌ ఎక్కువగా ఉండే ఆహారాన్ని పరిమితంగా తీసుకోవాల్సి రావచ్చు.
అందుకే గతంలో కిడ్నీలో రాళ్ల సమస్య ఉన్నవారు తమ పరిస్థితికి అనుగుణంగా బీట్రూట్ ఎంత పరిమాణంలో తీసుకోవాలో వైద్యులు లేదా పోషకాహార నిపుణులను సంప్రదించడం మంచిది. అయితే కిడ్నీలో రాళ్లు లేని ప్రతి ఒక్కరూ బీట్‌రూట్‌కు దూరంగా ఉండాల్సిన అవసరం లేదు.
బీట్‌రూట్‌ను తీసుకునేటప్పుడు తాజా దుంపను బాగా శుభ్రం చేసుకోవాలి. పచ్చిగా సలాడ్‌లో తీసుకున్నా.. ఉడికించి, కాల్చి లేదా ఇతర కూరగాయలతో కలిపి వండుకున్నా తీసుకోవచ్చు. తక్కువ నూనె, ఉప్పుతో తయారు చేసుకుంటే సమతుల ఆహారంలో సులభంగా చేర్చుకోవచ్చు.
మొత్తంగా చూస్తే.. బీట్రూట్ కేవలం ఆకర్షణీయమైన ఎరుపు రంగు కలిగిన కూరగాయ మాత్రమే కాదు. ఫోలేట్‌, విటమిన్‌ సీ, బి6, పొటాషియం, మెగ్నీషియం, ఫైబర్‌, సహజ నైట్రేట్లు, బెటలైన్స్‌ వంటి పలు ప్రయోజనకరమైన పోషకాలు, మొక్కల సమ్మేళనాలను అందిస్తుంది.
అయితే ఏ ఒక్క ఆహార పదార్థం కూడా అన్ని ఆరోగ్య సమస్యలకు పరిష్కారం కాదు. బీట్‌రూట్‌ను కూడా మితమైన పరిమాణంలో.. ఆకుకూరలు, ఇతర కూరగాయలు, పండ్లు, పప్పులు వంటి వైవిధ్యమైన ఆహారంతో కలిపి తీసుకోవడమే ఆరోగ్యకరమైన విధానం.
అంటే.. మీ ప్లేట్‌లో రంగురంగుల కూరగాయలకు చోటిస్తే.. అందులో బీట్‌రూట్‌కు కూడా ఒక మంచి స్థానం ఇవ్వొచ్చు!
